Saytınızı açırsınız və ünvan sətrində qırmızı və ya boz rəngdə “Təhlükəsiz deyil” yazısı görürsünüz. Bəzən isə brauzer saytı ümumiyyətlə açmır və tam ekranda xəbərdarlıq çıxarır: “Bağlantınız məxfi deyil”. Müştəri bunu görəndə nə edir? Çox vaxt səhifəni bağlayır və rəqibinizin saytına keçir.
Bu yazıda SSL sertifikatının nə olduğunu, niyə bəzən “işləmədiyini” və problemi necə tez həll edə biləcəyinizi texniki terminlərə boğulmadan izah edirik.
SSL nədir — sadə izah
Ziyarətçi saytınıza daxil olanda onun brauzeri ilə server arasında məlumat ötürülür: şifrələr, telefon nömrələri, kart məlumatları, əlaqə formasındakı mesajlar. SSL sertifikatı bu məlumatı şifrələyir — yolda kimsə onu ələ keçirsə belə, oxuya bilməz.
Bunu poçtla göndərilən açıq kart və möhürlənmiş zərf kimi təsəvvür edin. SSL olmadan məlumat açıq kart kimi gedir — yolda hər kəs oxuya bilər. SSL ilə isə zərf möhürlənir və yalnız alan şəxs onu aça bilir.
SSL olan saytın ünvanı https:// ilə başlayır, brauzer isə ünvan sətrində qıfıl və ya “təhlükəsiz bağlantı” işarəsi göstərir.
SSL olmasa nə itirirsiniz?
- Müştərinin etibarı. “Təhlükəsiz deyil” yazısını görən istifadəçi forma doldurmağa, sifariş verməyə tərəddüd edir.
- Google-da mövqe. Google HTTPS-i sıralama siqnalı kimi nəzərə alır; təhlükəsiz olmayan sayt rəqiblərdən geri qala bilər.
- Ödəniş imkanı. Onlayn ödəniş sistemləri və bank şlüzləri adətən yalnız HTTPS saytlarla işləyir.
- Brauzer funksiyaları. Müasir brauzerlər geolokasiya, kamera, bildiriş kimi imkanları yalnız təhlükəsiz saytlara açır.
Ən çox rast gəlinən 5 SSL problemi
1. Sertifikatın vaxtı bitib
Pulsuz Let’s Encrypt sertifikatları 90 gün etibarlıdır və avtomatik yenilənir. Amma yeniləmə alınmırsa — məsələn, domen başqa serverə yönləndirilibsə və ya DNS qeydləri dəyişibsə — sertifikat bir gün sadəcə bitir və sayt “təhlükəli” görünməyə başlayır.
2. Domen başqa ünvana baxır
Sertifikatın yenilənməsi üçün domen həmin serverə yönləndirilmiş olmalıdır. Domeni başqa hostinqə, Cloudflare-ə və ya başqa IP-yə bağlamısınızsa, yeniləmə zamanı yoxlama uğursuz olur.
3. www və www-suz ünvan
Sertifikat yalnız sirketiniz.az üçün alınıb, ziyarətçi isə www.sirketiniz.az yazır — ya da əksinə. Nəticədə ünvanlardan biri xəta verir. Sertifikat hər iki ünvanı əhatə etməlidir.
4. “Qarışıq məzmun” (mixed content)
Sayt HTTPS ilə açılır, amma içindəki şəkil, skript və ya şrift hələ də http:// ünvanından yüklənir. Brauzer qıfılı göstərmir və ya bəzi elementləri bloklayır. Bu, xüsusilə köhnə WordPress saytlarında tez-tez olur.
5. Sayt HTTP ilə də açılır
Sertifikat var, amma sayt avtomatik HTTPS-ə yönləndirilmir. Ziyarətçi ünvanı “http://” ilə yazanda və ya köhnə linkə klikləyəndə yenə təhlükəsiz olmayan versiyaya düşür.
10 dəqiqəlik yoxlama siyahısı
- Saytı https:// ilə açın və ünvan sətrindəki işarəyə klikləyin — sertifikatın kimə və hansı tarixədək verildiyini görəcəksiniz.
- www ilə və www-suz yoxlayın. Hər iki ünvan xətasız açılmalıdır.
- http:// ilə yazın — sayt avtomatik https://-ə keçməlidir. Keçmirsə, hostinq panelində “Force SSL” (HTTPS-ə məcburi yönləndirmə) seçimini aktiv edin.
- Domenin DNS qeydlərini yoxlayın — A qeydi hostinq serverinizə baxmalıdır.
- WordPress istifadə edirsinizsə, Parametrlər → Ümumi bölməsində sayt ünvanının https:// ilə yazıldığına əmin olun.
- Brauzerin konsolunda (F12) “Mixed Content” xəbərdarlıqlarına baxın və http:// ilə yüklənən faylları düzəldin.
Pulsuz SSL kifayətdirmi?
Korporativ saytların, bloqların və onlayn mağazaların böyük əksəriyyəti üçün bəli. Pulsuz Let’s Encrypt sertifikatı ödənişli sertifikatla eyni səviyyədə şifrələmə təmin edir — brauzer üçün fərq yoxdur.
Ödənişli sertifikatlar isə əlavə yoxlama (şirkətin rəsmi qeydiyyatının təsdiqi), zəmanət məbləği və bəzi hallarda bir sertifikatla çoxlu subdomenin (wildcard) qorunması kimi üstünlüklər verir. Bank, sığorta, böyük e-ticarət platformaları və ya şirkət adının sertifikatda görünməsi vacib olan layihələr üçün bu seçim mənalıdır.
DenizHost-da SSL necə işləyir?
- Hostinq paketlərinin hamısında pulsuz Let’s Encrypt SSL var — domen serverə yönləndiriləndən sonra sertifikat quraşdırılır və müddəti bitməzdən əvvəl avtomatik yenilənir.
- Ödənişli sertifikata ehtiyacınız varsa, SSL sertifikatları səhifəsindən layihənizə uyğun olanı seçə bilərsiniz.
- Saytınızda “Təhlükəsiz deyil” yazısı görürsünüzsə, bizə yazın — domeninizi yoxlayıb səbəbi göstərək və birlikdə düzəldək.
Qısa xülasə: SSL artıq “əlavə” deyil, saytın minimum tələbidir. Sertifikatın olması, vaxtında yenilənməsi və saytın həmişə https:// ilə açılması — müştəri etibarının və Google-dakı mövqeyinizin təməlidir.
